Kɛ̈ŋ ë Jëëŋ
July 2nd, 2007Agɛ̈ɛ̈t: Muɔrwël Ater Muɔrwël (Wɛ̈r Ciëën, Kuɔl Baak)
Kääŋ ye kën ŋö?
Kääŋ ee wɛ̈t tɛ̈dä ka wël thiik cek yiic ye nyaai anyëkööl yiic. Kääŋ ee wɛ̈t cuai, wɛ̈t lagɔy naŋ/nɔŋ/neŋ/leŋ yic kën ë kɔc wɛ̈ɛ̈t bë ŋɛk piër de cɔ̈k piny apath. Raan ŋic kɛ̈ŋ ee kä juëc tiaam ë piër de yic. Cït mën wën cï ɣɛn ye lueel alä kääŋ a anyëköl cë rot kaŋ luöi raan dä. Kë cë rot kaŋ looi tɛ̈n raan dä, a ye raan dä piöc thïn. Raan ŋic kɛ̈ŋ ee nhom lääu ku ee rëër ke tïr puöu ë kuat kë riëëc ebën yic. Kɛ̈ŋ aa wël kɔc wɛ̈ɛ̈t bë raan cï la kë rac yic ku aa kɔc duööt/dɛɛt puöth bë raan kë rac guum. Kɛ̈ŋ ë Muɔnyjëëŋ (Jëëŋ) aa kuöt yiic apɛi. Aa leŋ kɛ̈ŋ athiɛɛi, cëmën ë miɛt ë guöp ku duaar; ku kɛ̈ŋ ë raan duööt puöu bä atɛr ke guum; ku kɛ̈ŋ abiöökruaal kɔc piɔ̈ɔ̈c bïk piath ya nyuɔɔth tɛ̈n kɔɔc kɔ̈k; ku kɛ̈ŋ ë kɔc nyuöth ŋiɛc rëër.
Kɛ̈ŋ aa cë gɔ̈t bïk kɔɔc mec kek cɛɛŋ den piɔ̈ɔ̈c ë pïïr den yam yic. Kɛ̈ŋ abɛ̈k aa kïk:
1. Muɔɔr ë tik rɛc kä ke cɔl ke ye kä lei
Wɛ̈t de yic: Tik, na cë kɛ̈ɛ̈k kek muɔny de, ka wel akɛ̈ɛ̈k bë ya tiɛɛl kam ken kek moc. Ku tiɛɛl deenë, a ye yen kuat kë looi moc ebën maan. Cɔk a kë looi muɔny de ka ye kë bë piër de cɔ̈k piny, ka cï ben gam.
2. Piny awëër ë dɔl
Wɛ̈t de yic: Raan ril yakölë ku raan mit puöu ku raan jak yakölë, a lëu bë dɔl. Ku raan niɔp yakölë ku raan rac puöu ku raan ŋɔ̈ŋ yakölë, a lëu bë biɛt; ku na nhiäk, ka ben dɔl tɛ̈ le kä jör yeen ë piër de yic rot waar. Duk ye ŋaŋ tɛ̈n kɔɔc tɔ̈u kä rac yiic.
3. Luɔykä röt cëmën ë guäräk, ye yen tuŋ dhuök padhiap de
Kääŋ kën aa ye lɛ̈k kɔɔc cï pan den riääk bïk thiëi roor ë läk nhïïm. Wɛ̈t ye ke lɛ̈k kääŋ kën, ee rin bïk nhïïm cïk määr tɛ̈n dhiëëth keek thïn. Na kuc kä röt looi, ka määr ku na ŋickä röt looi, ka dhuk pan den aköldä. Cëmën län dïït cɔl akɔ̈ɔ̈n, na cë dhiɔp, ka dhuk padhiap läi.
4. Adëcjöök cɔl wëët ye lɛ̈t
Raan kuc wël, ku cɔk lɛ̈k yic, ka wel bë ya lɛ̈t yen cï ye lat. Ku ee yiny dïït lagɔy. Kääŋ kën a ye lueel tɛ̈ cï raan jaai ë yith.
5. Nyinpɛl a cɔl man nyëriääk
Kä ye lööm ë ruëëny aa ce kot. Aa wɛɛr, rin aa käŋ ke löm ë nyinpɛl. Adɔ̈c ku aa cɔl adɔ̈c ku - aa naŋ yiic athɛ̈ɛ̈k tɛ̈n kɔɔc ŋic keek lɔn ye kek adɔ̈c ku. Kääŋ kën a ye lɛ̈k mëruëëny ku kɔɔc kɔ̈k kɔc wɛ̈ɛ̈t ë lueth.
6. A cë ciën cɛɛŋ (lueel Udɔk-dït)
Udɔk ee ye raan Jurman-Aŋɛ̈ɛ̈r. Jurman-Aŋɛ̈ɛ̈r ee wut ku a tɔ̈u baai alɔŋ Rek. Yeen a wec akeu kek Apuk (Apuŋ Giir Thïïk) ku Lɔu (Lɔn Ariŋ Mawiën) ku jɔl a Nuɛ̈ɛ̈r (Nuɛ̈ɛ̈r Nyantooc). Raan cɔl Udɔk ee cë thiëëk ë tiɛŋ de ku aa ke cë pan den keer ku dhiëthkä miëth ken. Ɣɔn thiɛɛk kek röt kek tiɛŋ de, aa ke nhiar röt apɛi dït. Udɔk ee thek tiɛŋ de ku yen lan ë tik, ee thek Udɔk. Nawën lek rëër ë run lik diäk, ke nhiër yai kam ken kek tiɛŋ de. Go athɛ̈ɛ̈k ku riɔ̈ɔ̈c ë guöp liu ë kam ken. Ku na liu athɛ̈ɛ̈k kam tik ke moc, ke wël ë cɛɛŋ aa nyɔl. Yith, lɔɔc ku athɛ̈ɛ̈k, kek aa mëën ë cɛɛŋ. Rin yith, kek aa ye tik ku moc pan den ŋiɛc ceŋ. Ku yith, keek aa lɔɔc ku athɛ̈ɛ̈k tɛ̈n moc ku tik ku jɔl aa mïth keen cïk dhiëëth. Ka kën ë cë rot looi kam Udɔk kek tiɛŋ de, yen lueel ɣɛn kääŋ tɔ̈u nhial, a kïn: ɣɔn akäl tök, tiŋ Udɔk ee cë kuïn thaal. Nawën ka jɔl aduuk rec; aduuk ë miëth ke; mïth nyïr ku mïth dhäk ku aduäŋ de aya ku liu aduŋ ë Udɔk thïn. Go jal pɛ̈k wei ku le yic gɛi: “Maɣei! Manh dië, kaat diëc aduŋ ë wuur; a cä muör nhom.” Ku Udɔkdït ee rɛ̈ɛ̈r macthok, ee pïŋ ku ee daai kë loi rot ebën. Nawën le piŋ lɔn cï aduäŋ de kɔc muör nhïïm, Ka lueel: A cë jal ciën cɛɛŋ, tɛ̈ ye yen aduäŋ dië; ɣɛn Udɔk, yen kɔc jal muör nhïïm. Kën, yen a cë jal döŋ ka ye kääŋ ye röör lueel gut yaköl. Na benku kääŋ lööm buk thɔ̈ɔ̈ŋ kek tɛ̈ cëŋ röör thïn kek diäär ken yakölë, ke kääŋ Udɔk ee yic. Ku ben käŋ Udɔk ŋuɛ̈ɛ̈n amääth. Rin yeen ee këc cuɔp wei miëth ke yiic. Ee miɛ̈th, yen a cë pɛ̈n yeen. Tɛ̈tdä, ke tiɛŋ de ee cë nhom dhiɛl määr, rin cï yen puöu bɛn pɛ̈k wei ë wɛ̈t cï aduŋ ë muɔny de ye muör nhom. Kë ye ɣok Udɔk bɛn ŋuun, ee cɛɛŋ cï diɔ̈r bɛ̈y bei yaköle. Cɛɛŋ ye tik moc cuɔp wei baai ku döŋ bë tɔ̈ny de lɔ̈k a cam rot kek miëth ke. Ku mɛ̈r nhom tɛ̈ rɛɛc ɣɔn dhiëëth yen mïth kä thïn kek mony deen ye jal cop yaköle. A cïn cɛɛŋ cït kënë ë cɛɛŋ kuat cɔl Muɔnyjäŋ (Jääŋ) yic. Neŋ tiŋ cë kaŋ thaac bë ruän ë nyaan de kueen? ka neŋ tiŋ cë kaŋ nyuc bë ruän wën de kueen? A liu. A këc rot kaŋ looi ë cɛɛŋ da yic. Ku aŋuɔt buk jäl tïŋ, yen të bï cɛɛŋ kën nhom la gut (pëk) thïn kek diɔ̈r cë rɔ̈ɔ̈r ken cuɔp wei ë bɛ̈̈i yiic!
7. Nyinpɛl a cɔl man nyëriääk
Wɛ̈t de yic: kä ye looi ë ruëëny ku pɛl ë nyin, aa cïn yiic kä path. Kä rɛc ye ke luöi kɔɔc kɔ̈k, aa röt bɛ̈n dhuök yïïn, aköl le ruɛ̈ɛ̈ny du ŋic. Rin ruëëny ee rïïr, ku rïïr ee luɔy rac ye mëruëny luöi abäŋ. Abäŋ ee kuat raan ë jam yith ku cɛth ë dhɛ̈l tök yic. Na jɔl abäŋ thɔ̈ɔ̈ŋ kek mëruëny, ka yïn a yök abäŋ ka ye raan la cök ku a nɔŋ cɛɛŋ path. Kë tööŋ dak tɛ̈n yeen, yen abäŋ, ee wɛ̈t ye yen nhom kuɛɛk tɛ̈n tök. Abäŋ a kuc lɔn adë, käŋ aa ke yiic bɛn waar. Na bɛn mɛ̈ruëny caath ku tïŋ, tɛ̈ ye yen kä ke luɔɔy thïn, ka go guɔ ŋic lɔn yen cuär ku alueeth. A cïn kë puɔɔth ye mëruëny tak. Yeen ee rot cɔl ye raan path, a ŋic wël ku a ŋic käŋ looi. Kën ebën, ee lueth, Kuat kë looi ku kë lueel eben, ee kën ë kë de, kë bë yök thïn; yen a ye wïc ye tök. Ka wek kuat da, mëruëëny aa rɛc cɛɛŋ da ɣo daai. Aa cë ɣo pɛ̈n pïïr path. Ku aa cë rëër rac kɔc puöth ebën. Mëruëëny aa nɔŋ yiic diäär ku röör. Tiëŋkä keek ku dɛtkä ke gup apath. Ku yakä wɛ̈l ken ku luɔy den muk nhom apath. Mëruëëny aa röt ruëëny kam ken, tɛ̈ cïn yen abäŋ dɛ̈t cïk bɛn yök bïk ruëëny. Bɛ̈y aa cï ruëëny rac ɣo cin. Mïth ke bïï e tɛ̈n, bïk bɛ̈n piöc, bïk aa kɔɔc akölrial, aa cï ruëëny cuɔp wei ë bɛ̈y yiic. Ku döŋku ɣo nyam ɣo thook. Ku a cïn kë dir awätyɔ̈ɔ̈̈l ku ayälyɔɔm. Aa keek aa cë röt wel bïk aa lɔɔc. Kuat abäŋ aa jal daai, tɛ̈ diërkä lär ken. Ku apath bïk kääŋ kën kueen ku detkä yic apath.
© Muɔrwël Ater Muɔrwël 2004-2006
Wɛ̈r ciëën aköl nïn 9 Nyiɛth 2006
July 3rd, 2007 at 11:16 am
Dear Kuol
I may say thank you for your commitment. I hope you may remember me. I am your former friend back in 1995-6 in Rajaf Primary school. I live here in Dallas, Texas USA. In fact chance comes to meet like this anyway. I am proud technology can bring people together. I am glad for having you.
Mialou Miyen
February 27th, 2008 at 4:03 pm
Määdhu Muɔrwël dït,
Yïn ca leec apɛi alɔŋ lon pɛɛth yen loi tën Muɔnyjëëŋ ebën. Wën tïŋ ɣɛn kɛ̈ŋ kek ca gɔ̈t lɔŋarëk kɔ̈u guɔ puöu miɛt apɛi. Rin kɛ̈ŋ kɔ̈k aacä muör nhom wɛ̈t cïï ɣɛn keek bɛn lac thɔ̈ɔ̈th. Kën yen luɔikë wek kɔc tɔ̈u Ɣothralia, apath kua nhiaar apɛi. Kɔc ŋic piath ë thuɔŋda aabe duut cök kua bë piɛr thïn aköl cï mec. Yïn lëu ba ɣɛɛn dööt tuöcdië yic yen ca yiëk yïïn tueŋ nhiaal.
Wöl.
September 27th, 2008 at 10:52 am
Mialou,
Alɛɛc tɛ̈n yïïn gɛ̈t cïn ɣa gät. Ɣok aa cëŋ atɛ̈n ɣok yë Guɔɔr Miabok, Mïlual Wäl ku wɛ̈ɛ̈t kɔ̈k. Cäk puɔl path tɛ̈ duun cëŋ wek thïn?
Tɛ̈n yïïn,
Kuɔl Baak
January 4th, 2009 at 7:26 am
Alɛɛc tënë raan cɔl Morwël Ater
Ërïn cï yïn thöŋ muɔnyjäŋ yïath aliric, bï jiëëŋ ë bën yakueen ku bïk kë loirot yïok.
Alɛɛc dït tet aca yiëk yïïn kek muöth Nhialic
Majok Mamer Arol