Tɔŋ ë Thudän

June 21st, 2007

Agɛ̈ɛ̈t: Kuɔl Baak

Ruöön ë 1955, Kɔɔc Cam ë Thudän aa ke cë puöth riääk kë cï keek ye mät kë looi akuma go kä tɔŋ dït tet gɔl. Tɔŋ deen dïït wär cïk yam aa cɔl Tɔŋ Anya Anya 1 ku ee jal bɛ̈n kɔ̈ɔ̈c ruöön ë 1972. Aa kɔɔc luɔy wɛ̈t Nhialic kek ke cä mat cɔɔl pan cɔl Adïth Ababa ku bïk Akuma ë Thudän, mɛc Märcal Moɣämed Jaaper Nïmeerï, kek akut Anya Anya 1, mɛc Jothep Läägo, dɔ̈ɔ̈r. Go kä gam ku dɔ̈ɔ̈rkä. Kɔɔc Cam ë Thudän aa ke cï kä juääc rac puöth. Abɛ̈k ke cë ke rac puöth aa kïk:

  1. Bɛ̈ypiööc juääc aa ke cë ŋaany thook alɔŋ/biäk Cuëëc ku ee cïn bɛ̈ɛ̈ypiööc juɛ̈ɛ̈c ke cë ŋaany thook alɔŋ Cɛɛm.
  2. Kɔɔc alɔŋ Cɛɛm aa ke ce cɔl aa mɛ̈c rin dhɛ̈l keek alä ka cïn nhïïm mɛc kek röt ka baai ebën yen jalkä mak.
  3. Kɔɔc alɔŋ Cɛɛm aa ke cïn loiloi path ye yiën keek na cɔk alɔn cï kek kuen bïk Panpiööcdït thääp.
  4. Acïn bɛ̈y wal path ke cï akuma buth Cɛɛm. Kɔɔc Cɛɛm aa thou rin tuɛnytuɛɛny thiik la yäŋ.
  5. Miök alɔŋ Cɛɛm a ye ɣaac ku cam wëëu Cuëëc ku nyäŋ kɔɔc Cɛɛm.
  6. Kɔɔc Cɛɛm aa ye mäc jɔŋ Cuëëc cɔl Ïthalam.
  7. Cɛɛŋ kɔɔc Cɛɛm a ye wïc diët mär ku loi keek bïk Arab cëmën kɔɔc Cuëëc.
  8. Thok kɔɔc Cɛɛm aa ke ye bui rin ye kɔɔc Cuëëc ye tak alä ke thoŋ deen Arab yen path, le tueŋ (lt).

Dɔ̈ɔ̈r wär cë looi ruöön ë 1972 a cë bɛ̈n riääk wär ruöön ë 1983 wɛ̈t cï Nïmeerï wël bɛ̈n wääc yiic ku luel alä ka ce wël athör Nhialic kä wäär mat keek gen Ithiöpia cɔl Adïth Ababa ruöön ë 1972. Löŋ Nïmeerï a cë kɔɔc Cɛɛm bɛ̈n rac Puöth apɛy ku yam kä tɔŋ dïït dɛ̈d cɔl Tɔŋ SPLM/A (Sudan People’s Liberation Movement/Army). Tɔŋ SPLM/A a cë bɛ̈n thɔ̈r run juääc (22) – gɔɔc ruöön ë 1983 ɣet 2005 ɣɔn jɔl dɔ̈ɔ̈r dɛ̈d bɛn thany gen Kenya cɔl Nairobi. Aa kɔɔc bɔ̈ bɛ̈y ë piny nhom ebën kek ke cɔl dɔ̈ɔ̈r ë 2005 a thany. Bɛ̈y piny nhom ke cë kac ken tuɔɔc ë dɔ̈ɔ̈r yic aa leŋ yiic Amerika, Nɔ̈rwey, Italia, Britänia, Kenya, lt. Raan ë mac Akuma ë Thudän ɣɔn thɛny dɔ̈ɔ̈r ë 2005 ee raan Cuëëc cɔl Märcal Umar Ɣathan al Baciir ku raan ë mac akut SPLM/A ee raan Cɛɛm cɔl Akïm Kɛ̈nɛ̈l Joon Gäräŋ de Mabiör.

Tɔŋtɔɔŋ kɔ̈k aa cë thör alɔŋ Ciëën Ku alɔŋ Tueŋ ë Thudan. Kɔɔc Cɛɛm, Ciëën ku Tueŋ ë Thudän aa rac puöth ebën kë ye ke thany nhïïm piny Akuma ë Thudän yic. Keek aa mïth ë baai ku aa ce mät kë loi baai ku aa ye nyɔ̈ŋ kä juääc cït kä wën cë kuɛɛn piny nhial ye gän yic. Aa ŋɔ̈ɔ̈th raan ebën tɔ̈u Cam ë Thudän lɔn bï dɔ̈ɔ̈r ë 2005 rëër ka cïn yic acuɔl bë kɔc cï ben gum tɛ̈ mën wäär cï kek gum ë ruöön thiädhiëëny (50) cë wan.

Map of Sudan

6 Responses to “Tɔŋ ë Thudän”

  1. John Liai Diing Says:

    Dear Kuol Baak,
    I think where you placed “Cuec” in the map should have been “Tueng” and where you placed “Tueng” should have been “Cam” and where you placed “Cam” should have been “Cieen” and where you placed “Cieen” should have “Cueec”.

    I don`t know for sure but that is how I think about it when we base the determination of the directions on the map on our standing position.
    You can refute me or prove me wrong.
    Thanks.
    Your brother,
    John Liai Diing

  2. kuol baak Says:

    *

    Liäi,

    A kuɔ̈c lɔn guɔt yïn lɔ̈k daan neem wälä ca tem wei rin këc ɣɛn wɛ̈t du lac dhuk nhom.

    Tɛ̈ cï ɣɛn Tueŋ tääu thïn ee tɛ̈ ye akɔ̈l lööny piny thïn. Aya, na tak yï nhom Malual Tueŋ, ka lɔ yök Malual Tueŋ a yen cë bɛ̈n ya cɔl Madiŋ Awïl West ku Abiëm ku Paliëët (ku wuöt kɔ̈k) wäär ye cɔl Cëën kek aa cë bɛ̈n ya cɔl Madiŋ Awïl East.

    Ka yeen, na kääc ku wɛl yï nhom Malual Tueŋ ka yïn a wel yï kɔ̈u Abiëm ku Paliëët (Cëën) - ku jal ciin duun cuëc rot wɛl Cuëëc ku wel ciin duun cam rot Cɛɛm. Ca jal tïŋ, Liäi?

    Manha dhuk wɛ̈t nhom tɛ̈n ɣɛɛn ba deet lɔn cïn kë ca lueel deet.

    Athɛ̈ɛ̈k,

    Kuɔl Baak

  3. kuol baak Says:

    *
    Tɛ̈n kɔɔc kɔ̈k kuën, a lëu bäk we thook mat kë daan luelku yic ɣok Liäi.

    Na wïc ba kït ë Thuɔŋjäŋ yök tɛ̈ gɛ̈t yïn, ka yï nyɛɛi (Keyboard off) ku bɛ̈y Thuɔŋjäŋ - tïŋ tɛ̈ ye wɛ̈r ye yic piiny tɛ̈n.

    Athɛ̈ɛ̈k,

    Kuɔl Baak

  4. kom Says:

    athuo thou tuai

    couwuo tee bou liea pou thoai bian eniewou
    biun liui thien wedu kiean kin rian kui
    ɛkian liua bouin nabain pauyye alie kaia cn hai ba tu nam ɛue bay

  5. kuol baak Says:

    Liäi

    Yïn ŋuɔt yï tiɛɛt

    Kuɔl

  6. kuol baak Says:

    Ca tem wei wälä ca yiëndä Liäi?

    Kuɔl

Leave a Reply